{"id":828,"date":"2019-05-12T10:12:08","date_gmt":"2019-05-12T10:12:08","guid":{"rendered":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/?p=828"},"modified":"2023-11-28T20:13:19","modified_gmt":"2023-11-28T19:13:19","slug":"katana-samurai-sword","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/artykuly\/katana-miecz-samuraja\/","title":{"rendered":"Katana - samurai sword"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sieczna bro\u0144 bia\u0142a charakteryzuj\u0105ca si\u0119 prost\u0105 obosieczn\u0105 g\u0142owni\u0105 i otwart\u0105 r\u0119koje\u015bci\u0105. Miecz –\u00a0bo o nim mowa – jest najstarsz\u0105 historyczn\u0105 broni\u0105 sieczn\u0105. Pierwsze miecze powstawa\u0142y ju\u017c w epoce br\u0105zu na terenie Chin i Egiptu. W zale\u017cno\u015bci od sposobu trzymania, miecz podzieli\u0107 mo\u017cna na jedno, p\u00f3\u0142tora i dwur\u0119czne. W Europie wschodniej miecz z biegiem czasu zosta\u0142 wyparty przez szable, za\u015b sw\u00f3j wysoki status zachowa\u0142 w Europie zachodniej. W Chinach miecz i szabla konkurowa\u0142y ze sob\u0105 jak r\u00f3wny z r\u00f3wnym w r\u00f3\u017cnych szko\u0142ach walki. Do Japonii miecz trafi\u0142\u00a0<\/span>w\u0142a\u015bnie\u00a0<\/span>z Chin i przeszed\u0142 metamorfoz\u0119 do miecza katana, kt\u00f3ra odr\u00f3\u017cnia go od miecza europejskiego nie tylko wygl\u0105dem, ale te\u017c technikami walki. Historie jego mo\u017cna podzieli\u0107 na cztery g\u0142\u00f3wne okresy.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Podzia\u0142 mieczy ze wzgl\u0119du na czas ich wykonania<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

– Okres miecza staro\u017cytnego, czyli Jokoto (do 900r n.e). Bro\u0144 z pocz\u0105tku wykonywana by\u0142a prze chi\u0144skich i korea\u0144skich kowali, p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c przez Japo\u0144czyk\u00f3w. G\u0142ownia cho\u0107 kuta ze stali, by\u0142a s\u0142abo hartowana. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych mieczy by\u0142a prosta, a g\u0142\u00f3wne ku\u017anie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w Yamato. Wy\u017csi rang\u0105 oficerowie nosili drogocenne miecze z Chin.<\/p>\n

– Okres miecza starego, czyli Koto (900 \u2013 1500r n.e.). Pod koniec rz\u0105d\u00f3w rodu Fujiwara, a wi\u0119c u schy\u0142ku okresu Heian, do g\u0142osu dosz\u0142a coraz silniejsza kasta wojownik\u00f3w. Wojna o w\u0142adz\u0119 mi\u0119dzy dwoma rodami – Minamoto i Taira – kszta\u0142towa\u0142a przysz\u0142e losy kraju. Miecz z broni dworskiej sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem walki. Na polach bitew najwa\u017cniejsza formacj\u0105 byli konni \u0142ucznicy, jednak znaczenia nabiera\u0142y tak\u017ce inne bronie, takie jak naginata i miecz. Ten przeszed\u0142 swoist\u0105 metamorfoz\u0119, z miecza prostego s\u0142u\u017c\u0105cego do k\u0142ucia, w wygi\u0119ty, jednosieczny i s\u0142u\u017c\u0105cy do ci\u0119cia. Miecze osi\u0105ga\u0142y spore rozmiary, by sprawniej ci\u0105\u0107 z grzbietu konia, wi\u0119c d\u0142ugo\u015bci g\u0142owni dochodzi\u0142y nawet do 120cm.<\/p>\n

– Okres miecza nowego, czyli Shint\u014d (1500 \u2013 1876r n.e.). Po zako\u0144czeniu wojen domowych, pod koniec 16 wieku, do kt\u00f3rego przyczyni\u0142y si\u0119 trzy postacie: Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi oraz Tokugawa Iyeyasu, w kraju zapanowa\u0142 pok\u00f3j. W czasach pokoju miecz straci\u0142 swoja u\u017cytkow\u0105 funkcj\u0119. D\u0142ugi miecz uleg\u0142 skr\u00f3ceniu, d\u0142ugo\u015b\u0107 g\u0142owni znacznie skr\u00f3cono, a miecze zacz\u0119to bogato zdobi\u0107 nawet na samej klindze.<\/p>\n

– Okres najnowszego miecza, czyli Shin-Shint<\/span><\/font>\u014d (po1876r n.e.). Po restauracji Meijin, kiedy to samurajowie stracili wp\u0142ywow\u0105 pozycje spo\u0142eczn\u0105, wraz ze swoimi przywilejami i zakazano im nosi\u0107 mieczy, zaprzestano te\u017c ich produkcji. Nie by\u0142o to permanentne i ju\u017c 50 lat p\u00f3\u017aniej, gdy do w\u0142adzy dosz\u0142y stronnictwa nacjonalistyczne, kult miecza o\u017cy\u0142.<\/span><\/font><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Podzia\u0142 mieczy ze wzgl\u0119du na ich kszta\u0142t i d\u0142ugo\u015b\u0107<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Miecz japo\u0144ski mo\u017cna podzieli\u0107 nie tylko ze wzgl\u0119du na jego czas wykucia, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na jego d\u0142ugo\u015b\u0107, opraw\u0119 oraz kszta\u0142t. Cz\u0119sto bywa\u0142o, \u017ce te trzy wytyczne by\u0142y od siebie zale\u017cne i miecz wykuty w danym okresie, mia\u0142 odpowiedni\u0105 temu okresowi d\u0142ugo\u015b\u0107 i opraw\u0119. Ze wzgl\u0119du na d\u0142ugo\u015b\u0107 wyr\u00f3\u017cniamy:<\/p>

– Miecze bardzo d\u0142ugie: G\u0142ownia mierzy\u0142a ponad metr. Najpopularniejszym przyk\u0142adem jest Nodachi. Rzadko wyst\u0119puj\u0105cym mieczem jest Zanbato, kt\u00f3rego rozmiar ca\u0142kowity m\u00f3g\u0142 si\u0119ga\u0107 2,5 metra.<\/span><\/p>

– Miecze d\u0142ugie: Miecze te charakteryzuj\u0105 si\u0119 d\u0142ugo\u015bci\u0105 ostrza mi\u0119dzy 60 a 80 cm. Do tej grupy zaliczamy katan\u0119 i tachi. S\u0105 to miecze p\u00f3\u0142tora r\u0119czne.\u00a0<\/span><\/p>

– Miecze kr\u00f3tkie: Za kr\u00f3tki miecz uwa\u017cana jest bro\u0144 poni\u017cej 60 cm, a najpopularniejsz\u0105 jej forma jest wakizashi. Innym mieczem tego typu jest kodachi, cho\u0107 czasem klasyfikowany jest jako sztylet. By\u0142y to miecze pomocnicze.<\/span><\/p>

– Sztylety: Za sztylet nale\u017cy uzna\u0107 ka\u017cde ostrze poni\u017cej 30 cm. Do tej grupy zaliczy\u0107 mo\u017cna: tanto, aikuchi oraz kaiken. Ze wzgl\u0119du na kszta\u0142t, wyznacznikiem jest tu kszta\u0142t samego ostrza. W Japonii spotykamy dwa typy g\u0142owni: Ken gdzie g\u0142ownia jest prosta i obosieczna, oraz To gdzie g\u0142ownia jest zakrzywiona i jednosieczna.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Podzia\u0142 mieczy ze wzgl\u0119du na ich opraw\u0119<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Podzia\u0142 ze wzgl\u0119du na opraw\u0119 wydaje si\u0119 najbardziej skomplikowany. Mo\u017cna tu wyr\u00f3\u017cni\u0107 wiele pododmian, jednak g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w jest sze\u015b\u0107:<\/p>

– Oprawa typu ken<\/i>, by\u0142a stosowana do prostych mieczy staro\u017cytnych i nosi\u0142a w sobie wiele wp\u0142yw\u00f3w chi\u0144skich. Datowana jest zazwyczaj na czasy przed X wiekiem.\u00a0<\/p>

– Oprawa jindachizukuri<\/i>, stosowana w starych mieczach, kt\u00f3re wieszano na rapciach. Okre\u015blana bywa te\u017c opraw\u0105 typu tachi. Miecze s\u0105 zdobione typowymi elementami oprawy, jak menuki, fuchi, kashira, pochwy drewniane pokryte sk\u00f3r\u0105 lub lak\u0105, czasem pojawia si\u0119 oplot r\u0119koje\u015bci. Taka oprawa stosowana by\u0142a d\u0142ugo, od X do XVI wieku.<\/p>

– Oprawa bukezukuri, stosowana w nowych mieczach. Cechuj\u0105 j\u0105 oplatane r\u0119koje\u015bci i skromniejsze zdobienia. Typ bukezukuri jest najpopularniejszy w\u015br\u00f3d mieczy zachowanych do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w czasach, gdy miecze wk\u0142adano za pas, nosz\u0105c ostrzem zwr\u00f3conym ku g\u00f3rze. Pochwy s\u0105 wykonywane z drzewa japo\u0144skiej magnolii pokryte lak\u0105. W tym stylu wykonywane by\u0142y miecze typu katana.<\/p>

– Shirasaya, czyli oprawa zast\u0119pcza, rozpowszechniona w okresie Meiji. Shirasaya wykonywana by\u0142a z surowego drewna, by zabezpieczy\u0107 ostrze.<\/p>

– Oprawa typu gunt\u014d. W tym typie mo\u017cna wyznaczy\u0107 kilka podtyp\u00f3w, np. kaigunt\u014d. O ile ostrze by\u0142o produkowane w specjalnych manufakturach i si\u0142\u0105 rzeczy nie podlega ocenie, o tyle oprawa bywa\u0142a stylizowana na style wcze\u015bniejsze np. jindachizukuri lub bukezukuri. Natomiast r\u0119koje\u015b\u0107 \u0142\u0105czy w sobie elementy miecza japo\u0144skiego i bia\u0142ej broni europejskiej.<\/p>

– Shikomezue to niszowa oprawa produkowana g\u0142\u00f3wnie pod koniec XIX i w XX wieku. Miecze oprawia\u0142o si\u0119 tak, by wygl\u0105da\u0142y jak kije lub laski. Co do tsuby – czyli gardy miecza – pocz\u0105tkowo by\u0142a tylko elementem funkcjonalnym, jednak z czasem sta\u0142a si\u0119 ozdob\u0105 oraz wizyt\u00f3wk\u0105 u\u017cytkownika. Mog\u0142a ona np. przekazywa\u0107 informacje o przynale\u017cno\u015bci klanowej. Wykonywana ona by\u0142a g\u0142\u00f3wnie ze stali, ale cz\u0119sto stosowano te\u017c inne metale.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\"\"<\/div>
<\/div><\/a><\/div><\/div>
\"\"<\/div>
<\/div><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Proces produkcji<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sam proces produkcji miecza jest skomplikowany i trwa oko\u0142o 3 miesi\u0119cy. Do wytopu stali wykorzystuje si\u0119 rud\u0119 darniow\u0105. Ruda ta zawiera ma\u0142e ilo\u015bci takich pierwiastk\u00f3w jak siarka czy fosfor, przez co jest bardziej wytrzyma\u0142a. Kucie g\u0142owni zajmuje kowalowi oko\u0142o trzech miesi\u0119cy. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywa si\u0119 dw\u00f3ch gatunk\u00f3w stali: stal mi\u0119kk\u0105 i tward\u0105. Obydwa gatunki stali poddaje si\u0119 procesowi skuwania warstwowego. Nast\u0119pnie stal zgrzewa si\u0119 ze sob\u0105 w taki spos\u00f3b, aby pakiet z mi\u0119kkiej stali stanowi\u0142 rdze\u0144 miecza, a pakiet z twardej by\u0142a okalaj\u0105cym go p\u0142aszczem.<\/p>\n

Gdy g\u0142ownia posiada ju\u017c sw\u00f3j wst\u0119pny kszta\u0142t miecz zostaje poddany procesowi hartowania. W trakcie tego procesu powstaje charakterystyczna dla mieczy japo\u0144ski linia hartu – hamon<\/i>. Tak przygotowany miecz wkracza w faz\u0119 szlifowania. Szlif wykonywany jest za pomoc\u0105 specjalnych kamieni szlifierskich, a ca\u0142y proces dzieli si\u0119 na 12 etap\u00f3w, w kt\u00f3rym z ka\u017cdym z nich u\u017cywa si\u0119 innych kamieni. Sam proces produkcji miecza te\u017c ulega\u0142 zmianom na przestrzeni dziej\u00f3w. Przyczyni\u0142y si\u0119 do tego najazdy mongolskie, kiedy to japo\u0144skie miecze zacz\u0119\u0142y \u0142ama\u0107 si\u0119 na zbrojach Mongo\u0142\u00f3w. Wtedy tez w\u0142a\u015bnie zacz\u0119to skuwa\u0107 miecze warstwowo aby wzmocni\u0107 stal.<\/p>\n

Miecza u\u017cywali samurajowie, czyli \u015bwita s\u0142u\u017c\u0105ca najwy\u017cszym dostojnikom w Japonii. Sami o sobie woleli m\u00f3wi\u0107 bushi – czyli wojownik. Wojownicy \u0107wiczyli si\u0119 codziennie we w\u0142adaniu broni\u0105<\/a> oraz w walce wr\u0119cz. Synowie szlachty od najwcze\u015bniejszych lat otrzymywali odpowiednie wychowanie. Poznawali jak przysta\u0142o na samuraja, dwie dziedziny sztuki (przez ich warstw\u0119 uwa\u017cane za najwa\u017cniejsze): kultur\u0119 oraz sztuk\u0119 wojenn\u0105.<\/p>\n

Ch\u0142opiec w wieku 15 lat by\u0142 oficjalnie uznawany za osob\u0119 doros\u0142\u0105. Otrzymywa\u0142 on hakam\u0119<\/i>, kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142 odt\u0105d nosi\u0107, a w\u0142osy zbierano mu w kok na czubku g\u0142owy. Odbywa\u0142a si\u0119 te\u017c ceremonia wr\u0119czenia nakrycia g\u0142owy – eboshi<\/i> – podczas kt\u00f3rej ojciec nadawa\u0142 m\u0142odzie\u0144cowi m\u0119skie imi\u0119. M\u00f3g\u0142 te\u017c on od tej chwili nosi\u0107 miecz – miecz kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mu do ko\u0144ca swoich dni. W zale\u017cno\u015bci od epoki i sytuacji s\u0142u\u017cy\u0142 on do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w: raz zabija\u0142, raz ratowa\u0142 \u017cycie. By\u0142 oznak\u0105 statusu samuraja i przedmiotem kultu. Wierzono wr\u0119cz, \u017ce jest dusz\u0105 samuraja.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sieczna bro\u0144 bia\u0142a charakteryzuj\u0105ca si\u0119 prost\u0105 obosieczn\u0105 g\u0142owni\u0105 i otwart\u0105 r\u0119koje\u015bci\u0105. Miecz –\u00a0bo o nim mowa – jest najstarsz\u0105 historyczn\u0105 broni\u0105 sieczn\u0105. Pierwsze miecze powstawa\u0142y ju\u017c w epoce br\u0105zu na terenie Chin i Egiptu. W zale\u017cno\u015bci od sposobu trzymania, miecz podzieli\u0107 mo\u017cna na jedno, p\u00f3\u0142tora i dwur\u0119czne. W Europie wschodniej miecz z biegiem czasu zosta\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}}},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-828","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"acf":[],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-05-05 16:27:08","action":"category","newStatus":"draft","terms":[101],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=828"}],"version-history":[{"count":74,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13037,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/828\/revisions\/13037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/katorishintoryu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}