Program nauczania

Do dzisiaj w programie nauczania przetrwały przede wszystkim techniki: kenjutsu, bōjutsu, naginatajutsu, iaijutsu, tachiai, battōjutsu, sōjutsu, kodachijutsu oraz ryōtōjutsu. Jednak oprócz wymienionych wyżej dziedzin niektórzy mistrzowie przekazują również wiedzę o innych technikach. Mistrz Sugino Yukihiro naucza swoich studentów również technik jūjutsu i shurikenjutsu, natomiast shihan Ōtake Risuke przekazuje dodatkowo ustną wiedzę o sztuce ninjutsu, o strategii budowy fortyfikacji czy o sztukach magicznych, które w rzeczywistości łączyły w sobie elementy kosmologii i mistyki. Poniżej prezentujemy pełny program Katori Shintō-ryū wraz z tłumaczeniami nazw.

Tachijutsu【太刀術】

techniki posługiwania się mieczem

Kenjutsu【剣術】

techniki walki mieczem długim
katany Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
omote no tachi【表之太刀】podstawy miecza
- itsutsu no tachi【五津之太刀】pięć technik miecza
- nanatsu no tachi【七津之太刀】siedem technik miecza
- kasumi no tachi【神集之太刀】miecz zebranych bóstw kami
- hakka no tachi【八神之太刀】miecz ośmiu bóstw kami
gogyō no tachi【五行之太刀】pięć nauk o mieczu
- mittsu no tachi【三津之太刀】trzy techniki miecza
- yottsu no tachi【四津之太刀】cztery techniki miecza
- in no tachi【陰之太刀】miecz cienia
- sha no tachi【捨之太刀】odrzucany miecz
- hatsu no tachi【發之太刀】rozpoczynający miecz
gokui shichijō no tachi【極意七条之太刀】esencja siedmiu artykułów o mieczu
- tōyama no tachi
(ukifune no kurai)
【遠山之太刀】
(浮船之位)
miecz odległej góry
(pozycja dryfującej łodzi)
- katanami no tachi
(yosui no kurai)
【片浪之太刀】
(葉水之位)
miecz częściowej fali
(pozycja wodnych liści)
- agenami no tachi
(sangetsu no kurai)
【揚波之太刀】
(山月之位)
miecz wznoszącej się fali
(pozycja księżyca nad górą)

Iaijutsu【居合術】

techniki szybkiego dobywania miecza
iaijutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
omote no iai【表之居合】podstawy iai
- kusanagi no ken【草薙之剣】miecz trawosiecz
- nukitsuke no ken【抜附之剣】wyjęty i dźgający miecz
- nukiuchi no ken【抜討之剣】wyjęty i tnący miecz
- uken【右剣】miecz prawy[ch cięć]
- saken【左剣】miecz lewy[ch cięć]
- happōken【八方剣】miecz w ośmiu kierunkach / miecz ośmiu kierunków
tachiai no battōjutsu【立会之抜刀術】techniki szybkiego wyciągnięcia miecza w pozycji stojącej
- yukiai gyakunuki no tachi【行合逆抜之太刀】napotykający [wroga], przeciwnie wyciągnięty miecz
- zengo chidori no tachi【前後千鳥之太刀】miecz przedniej i tylnej siewki
- yukiai migi chidori no tachi【行合右千鳥之太刀】miecz siewki napotykającej [wroga] z prawej
- gyakunuki no tachi【逆抜之太刀】przeciwne wyciągnięcie miecza
- nukiuchi no tachi【抜 討之太刀】wyjęty i tnący miecz
gokui no iai【極意之居合】esencja iai
- kumokiri no ken【雲切之剣】miecz tnący chmury
- hangetsu no ken【半月之剣】miecz półksiężyca
- seigan no ken【清眼之剣】miecz nieskalanego wzroku / miecz czystego wzroku / oka
- muitsu no ken【無一之剣】pierwszy miecz nicości
- muni no ken【無二之剣】drugi miecz nicości

Ryōtōjutsu【両刀術】

techniki walki dwoma mieczami
ryotojutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
ryōtō【両刀】dwa miecze
- eigetsu no tachi
(niō no kurai)
【永月之太刀】
(二王之位)
miecz wiecznego księżyca
(pozycja dwóch królów)
- suigetsu no tachi
(tenchi no kurai)
【水月之太刀】
(天地之位)
miecz księżyca odbitego w wodzie
(pozycja niebios i ziemi pozycja całego uniwersum)
- isonami no tachi
(fūha no kurai)
【磯浪之太刀】
(風葉之位)
miecz przybrzeżnych fali / miecz fali uderzającej o brzeg
(pozycja liści na wietrze)
- murakumo no tachi
(sasu no kurai)
【村雲之太刀】
(佐寿之位)
miecz chmur nad wioską / miecz zachmurzonej wioski
(pozycja ratująca życie)

Kodachijutsu【小太刀術】

techniki walki krótkim mieczem kodachi
kodachijutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
gokui no kodachi【極意之小太刀】esencja kodachi
- hangetsu no kodachi【半月之小太刀】kodachi półksiężyca
- suigetsu no kodachi【水月之小太刀】kodachi księżyca odbitego w wodzie
- seigan no kodachi【水月之小太刀】kodachi czystego widzenia

Bōjutsu【棒術】

techniki posługiwania się kijem bō
bojutsu
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
omote no bō【表之棒】podstawy kija bō
- seriai no bō【迫合之棒】zapoznanie się z bō
- sune-hishigi no bō【臑挫之棒】bō miażdżące kolana
- sayū no bō【左右之棒】bō prawej i lewej strony
- kasa-hazushi no bō【笠研乏棒】bō zdejmujące nakrycie głowy
- hane-tsuru-be no bō【刎釣瓶之棒】bō noszące konwie z wodą
- tachi-nami no bō【立浪之棒】bō wznoszącej się fali
gokui no bō【極意之棒】esencja kija bō
- gedan no kamae no bō【下段構之棒】bō niskiej pozycji
- kasumigake no bō【霞掛之棒】bō pokryte mgłą
- denkō kamae no bō【電光構之棒】bō pozycji pioruna
- in no kamae no bō【陰構之棒】bō pozycji cienia
- hikizue no kamae no bō【引杖構之棒】bō pozycji ciągnięcia laski
- tatsue kamae no bō【立杖構之棒】bō pozycji stojącej laski

Naginatajutsu【薙刀術】

techniki walki halabardą
naginatajutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
omote no naginata【表之薙刀】podstawy naginaty
- itsutsu no naginata【五津之長刀】pięć technik naginaty
- nanatsu no naginata【七津之長刀】siedem technik naginaty
- kasumi no naginata【霞之長刀】mglista naginata
- hakka no naginata【八箇之長刀】osiem technik naginaty
gokui shichijō no naginata【極意七條之薙刀】esencja siedmiu artykułów o naginacie
- embi no naginata【燕飛之長刀】naginata lecącej jaskółki
- tombo no naginata【蜻蛉之長刀】naginata ważki
- yoko no naginata【龍虎之長刀】naginata smoka i tygrysa

Sōjutsu【槍術】

techniki walki włócznią
sojutsu Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
omote no yari【表之槍】podstawy włóczni
- hiryū no yari【飛龍之槍】włócznia latającego smoka
- koryū no yari【去龍之槍】włócznia przemijającego smoka / włócznia martwego smoka
- tsukidome no yari【突留之槍】włócznia zatrzymująca pchnięcia
- an’ya no yari【揚矢之槍】włócznia wznoszącej się strzały
- denkō no yari【電光之槍】piorunująca włócznia / włócznia piorunów
- yoru no ya yari【夜之矢槍】włócznia nocnej strzały
hiden no yari【秘伝之鎗】sekretne techniki włóczni
- jōdan no yariai【上段之鎗合】wznosząca się włócznia
- gedan no yariai【下段之鎗合】opadająca włócznia

Shurikenjutsu【手裏剣術】

techniki rzucania małymi przedmiotami
shurikenjutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
omote no shuriken【表之手裏剣】podstawy posługiwania się shurikenami
- siedem form kata
gogyō no shuriken【五行之手裏剣】pięć nauk o shurikenach
- osiem form kata
gokui no shuriken【極意之手裏剣】esencja posługiwania się shurikenami
- dziewięć form kata
okuden【口伝】przekaz ustny

Jūjutsu【柔術】

techniki walki wręcz
jujutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
gokui no jūjutsu【極意之柔術】esencja technik walki wręcz
- tsūken【通拳】podążając za pięścią
- uchitori-te【内取手】chwytając rękę od wewnątrz
- sotodori-te【外取手】chwytając rękę z zewnątrz
- konoha-gaeshi【木葉返】odwrócenie liścia
- musa-soku【無左足】zabranie lewej nogi / brak lewej nogi
- kata-e-mon【片衣紋】złapanie za jedno ramię / bark
- ryō-e-mon【兩衣紋】złapanie za dwa ramiona / barki
- koromo-shibori【衣搾】wykręcenie zbroi
- kareki-ori【枯木折】złamanie martwego drzewa
- oni-osae【鬼抑】spętanie demona
- tengū-gaeshi【天狗返】zwrócenie / zwrot / oddanie tengū
- yami-no-yo【闇之夜】noc mroku
- sasudome【佐壽留 】zatrzymanie pchnięcia / dźgnięcia
- giboshu-gaeshi【疑寶珠返】
- taki-toshi【瀧落】spadający wodospad
- hishiribiki【七里引】prowadzić przez siedem długości
- sukatamisugatami【姿見】zwierciadło
- hagoromo-shibori【羽衣搾】wykręcenie szat
- yume-makura【夢枕】poduszka snów
- hiji-gane【臂金】żelazny łokieć
- enji-shibori / saruko-shibori【猿子紋】
- toba-soto-ori【鳥羽外折】
- shika-no-issoku【鹿之一足】jedna noga jelenia
- yama-toshi【山落】opadnięcie góry / spadająca góra
- sodeguruma【袖車】
- taki-yoko-koe【立横聲】
- dō-shibori【胴搾】wykręcenie torsu
- hiki-shibori【引搾】ściśnięcie i szarpnięcie / szarpnięcie z wykręceniem
- shōgi-daoshi-ori【将棋倒折】
- saka-yubi【逆指】wykręcenie palców
- kubi-shibori【首搾】duszenie / skręcenie karku
- washi-no-ha-otoshi【鷲之羽落】
- sora-muki-busei【空向伏】
- kata-bane-osae【片羽子抑】
- oniki-bina【鬼木離】
- gozen-tori【御膳取】

Ninjutsu【忍術】

techniki obronne przed atakami oraz obecnością ninja
ninjutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
okuden【口伝】przekaz ustny

Chikujōjutsu【築城術】

znajomość budowania fortyfikacji
chikujojutsu 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
okuden【口伝】przekaz ustny

Gunbai-heihō【軍配兵法】

wojskowa wiedza strategiczna i taktyczna
gunbai heiho 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
okuden【口伝】przekaz ustny

Tenmon-chirigaku【天文地理学】

wiedza astronomiczna i geograficzna
tenmon chirigaku 1 Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
okuden【口伝】przekaz ustny

In’yō-kigaku【陰陽気学】

wiedza tajemna, obejmująca kosmologię i mistykę
yin yang Program nauczania
Nazwa Kata (czyli formy)Zapis po japońskuTłumaczenie na polski
kuji no in【九字之印】dziewięć gestów
jūji no hō【十字之法】metoda dziesięciu znaków
okuden【口伝】przekaz ustny

Bibliografia

  • 免許皆伝巻物 (zwoje menkyo kaiden)
  • 横瀬 知行、『日本の古武道』、日本武道館、東京、二〇〇一年
  • “WAY OF THE WARRIOR – Way of the Samurai”, produkcja: BBC, 1983
  • http://en.wikipedia.org/wiki/ Tenshin_Shōden_Katori_Shintō-ryū