Poniżej prezentujemy słownik sztuk walki przydatny w Katori ale i nie tylko. Znajdziesz tu podstawowe pojęcia używane w Dojo – liczebniki, określenia osób, części ciała, kierunków, pozycji, ataków, nazwy części miecza, komendy i części ciała. Zapraszamy do lektury.
Spis treści
Kamae (構え)
Pozycje
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Seigan no kamae | 正眼の構え | podstawowa pozycja z mieczem skierowanym w grdykę partnera |
| Chudan no kamae | pozycja na wprost z mieczem skierowanym na pas partnera | |
| Gedan no kamae | 下段の構え | dolna pozycja miecza |
| – Migi gedan no kamae | 右下段の構え | pozycja z prawą nogą z przodu |
| – Hidari gedan no kamae | 左下段の構え | pozycja z lewą nogą z przodu |
| – Suwari gedan no kamae | 座り下段の構え | dolna pozycja miecza w klęku |
| Jōdan no kamae | 上段の構え | pozycja górna z mieczem uniesionym nad głowę |
| – Migi jōdan no kamae | 右上段の構え | pozycja z prawą nogą z przodu |
| – Hidari jōdan no kamae | 左上段の構え | pozycja z lewą nogą z przodu |
| Ko gasumi | pozycja z prawą nogą po skosie do tyłu | |
| Teura gasumi | pozycja z lewą nogą po skosie do tyłu | |
| In no kamae | 陰の構え | dosł. pozycja cienia |
| Sha no kamae | 捨の構え | dosł. pozycja odrzucająca (miecz) |
| Shin no kamae | 心の構え | dosł. pozycja serca |
| Torii no kamae | pozycja na wprost z mieczem trzymanym poziomo oburącz nad głową | |
| Waki torii no kamae | pozycja z lewą ręką na końcówce miecza | |
| Taisabaki | 体捌き | zejście ciałem z linii ataku przeciwnika |
| Hikiage | 引き上げ | wycofanie kija do góry (bōjutsu) |
| Kasa hazushi no kamae | pozycja zdejmująca kapelusz (bōjutsu) | |
| Osaeru | kontrola miecza naginatą z góry | |
| Hikizue no kamae | pozycja z kijem ciągniętym przy biodrze | |
| Tatezue no kamae | pozycja z kijem trzymanym pionowo prawą ręką | |
| Ten no kamae | pozycja z naginatą wzniesioną nad prawym ramieniem | |
| Sasagakure taiken no kamae | pozycja z naginatą na plecach skierowaną ukośnie do tyłu | |
| Jumonji no kamae | pozycja z naginatą na wysokości pasa skierowaną do tyłu | |
| Sakatemochi ten no kamae | pozycja z naginatą trzymaną pionowo prawą ręką | |
| Tate ichimonji | przygotowanie do pozycji jodan (iaijutsu) | |
| Tobi chigai | przesunięcie lewą ręką po mieczu (iaijutsu) | |
| Kamuri irimi | 冠入り身 | wszystkie pozycje, w których broń “zakładamy” na czoło |
Reishiki (礼式)
Etykieta i zbiórka
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Seiretsu! | 整列 | komenda na zbiórkę |
| SeizaTradycyjny sposób siedzenia stosowany w Japonii w pomieszczeniach z matami. W pozycji tej tułów jest wyprostowany, pośladki oparte na piętach, kolana zgięte, stopy obciągnięte, zaś wierzch stopy i frontalna część łydki tworzą powierzchnię styczną z podłożem. Więcej! | 正座 | siad! |
| Rei! | 礼 | ukłon! |
| Shōmen ni rei! | 正面に礼 | ukłon w stronę kamizyGłówne, honorowe miejsce w dōjō, przy którym znajdują się: nauczyciel, wywieszka z nazwą szkoły oraz - w niektórych dōjō - mały ołtarzyk. Więcej |
| Sensei ni rei! | 先生に礼 | ukłon w stronę prowadzącego |
| Otagai ni rei! | お互いに礼 | ukłon do siebie nawzajem |
| Kiritsu! | 起立 | wstać! |
| Dōzo yoroshiku onegaishimasu | どうぞ宜しく お願いします | prośba o dobry, wspólny trening |
| Dōmo arigatō gozaimasu | どうも有難う 御座います | podziękowanie za wspólny trening |
Katagata (方々)
Osoby
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Iizasa Chōisai Ienao | 飯篠 長威斉 家直 | założyciel szkoły Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū |
| Sensei | 先生 | nauczyciel |
| Senpai | 先輩 | osoba starsza stopniem lub stażem |
| Mudansha | 無段者 | osoby nieposiadająca stopnia dan |
| Yūdansha | 有段者 | osoba posiadająca stopień dan |
| Kōdansha | 高段者 | osoba posiadająca trzeci lub wyższy stopień dan |
Sūji (数字)
Liczebniki
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Ichi | 一 | jeden |
| Ni | 二 | dwa |
| San | 三 | trzy |
| Shi / Yon | 四 | cztery |
| Go | 五 | pięć |
| Roku | 六 | sześć |
| Shichi / Nana | 七 | siedem |
| Hachi | 八 | osiem |
| Kyū | 九 | dziewięć |
| Jū | 十 | dziesięć |
Hōkō (方向)
Kierunki
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Migi | 右 | (w) prawo |
| Hidari | 左 | (w) lewo |
| Yoko | 横 | (na / w) bok |
| Soto | 外 | na zewnątrz |
| Uchi | 内 | do wewnątrz |
| Mae | 前 | do przodu |
| Ushiro | 後ろ | do tyłu |
| Age | 上げ | do góry / podnosić / wznosić |
| Irimi | 入り身 | wejście ciałem |
Kōgeki (攻撃)
Ataki
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| ~uchi | ～討ち | cięcie na ~ |
| Makiuchimen | 巻討面 | cięcie na głowę |
| Shōmenuchi | 正面討ち | cięcie na głowę |
| Yokomenuchi | 横面討ち | cięcie boczne na głowę |
| Dōuchi / Dōgiri | 胴討ち | cięcie na biodro |
| Koteuchi | cięcie na rękę | |
| Suneuchi | 脛討ち | cięcie na kolano |
| Tsuki | 突き | pchnięcie |
| Aitsuki | 合突き | jednocześnie wykonanie z partnerem pchnięcie |
| ~uke | ～受け | przyjęcie na ~ |
| Dōuke | 胴受け | przyjęcie cięcia na biodro |
| Oogasumi | 合霞 | atak od dołu po skosie |
| Aigasumi | 大霞 | jednoczesne oogasumi wykonanie z partnerem |
| Kesagiri | 袈裟斬り | skośny atak przez tors (od góry) |
| Gyakukesagiri | 逆袈裟斬り | skośny atak przez tors (od dołu) |
| Okkachidachi | 大勝太刀 | dosł. wielkie zwycięstwo miecza |
| In no maruage | uderzenie od dołu kijem bōKij o długości około 1,82 m (6 shaku) i średnicy około 3 cm (1 sun), wykonany z jednego kawałka drewna (zazwyczaj dębu lub buku), służący do walki po złamaniu się końcówki włóczni yari lub naginaty Więcej | |
| Kiriage | 斬り上げ | pionowe cięcie od dołu (naginatajutsu) |
| Kusanagi | 草薙 | poziome cięcie na goleń (naginatajutsu) |
| Karasu tobi | 烏飛び | dosł. wroni skok (naginatajutsu) |
| Hichō | 飛鳥 | atak wykonany z dynamicznym przeskokiem |
| Makiotosu | obrót z naginatą i jednoczesną kontrolą miecza | |
| Yama meguri | skośne cięcie naginatą wraz z przejściem do niskiej pozycji |
Meirei (命令)
Komendy
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Battō | 抜刀 | przyjąć pozycję |
| Nōtō | 納刀 | "schować" miecz |
| Hajime | 始め | zaczynać |
| Yame | 止め | przerwać / dokończyć dane ćwiczenie |
| Mō ikkai | もう一回 | jeszcze raz |
Karada no bubun (体の部分)
Części ciała
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Jōdan | 上段 | górna strefa ciała |
| Chūdan | 中段 | środkowa strefa ciała |
| Gedan | 下段 | dolna strefa ciała |
| Hanmi | 半身 | boczna pozycja ciała (np. w sha no kamae) |
| Han hanmi | 半々身 | pozycja ciała (np. w seigan no kamae) |
| Men | 面 | twarz |
| Me | 目 | oko |
| Kubi | 首 | szyja |
| Kata | 肩 | bark |
| Abara | 肋 | żebra |
| Kote | 小手 | nadgarstek |
| Dō | 胴 | biodro |
| Momo | 腿 | udo |
| Sune | 脛 | kolano |
Katana no kakubu meishō (刀の各部名称)
Części miecza japońskiego katany
| Nazwa | Zapis | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| SAYA | 鞘 | pochwa |
| - Koiguchi | 下緒 | otwór pochwy |
| - Kojiri | 子尻 | czubek pochwy |
| - Sageo | 下緒 | sznurek sageo |
| TSUKA | 柄 | rękojeść |
| - KashiraZaślepka, zakończenie (często ozdobne) rękojeści (tsuka), czyli głowicy japońskich mieczy: (katany, wakizashi, tantō) w postaci metalowej lub kościanej nakładki lub grzybka. Więcej | 頭 | metalowa końcówka rękojeści |
| - Same hada | 鮫肌 | skóra płaszczki |
| - Tsuba | 鍔 | garda, jelec |
| - Tsukamaki | 柄巻 | oplot rękojeści |
| HA | 刃 | ostrze miecza |
| - Hamon | 刃文 | wzór na ostrzu miecza |
| - Mune | 棟 | grzbiet miecza |
| - Kissaki | 切先 | sztych miecza |
| - Yokote | 横手 | linia między sztychem i ostrzem |